عیسا فەرمووی:
ئاسمان و زەوی بەسەر دەچن ، بەڵام وشەکانم ھەرگیز بەسەرناچن .

عیسا وه‌ڵامیدایه‌وه‌: (....، بۆ ئه‌مه‌ له‌دایكبووم و بۆ ئه‌مه‌ش هاتوومه‌ته‌ جیهان،
تاكو شایه‌تی بۆ راستی بده‌م. هه‌ركه‌سێك له‌ راستییه‌وه‌ بێت گوێ له‌ ده‌نگم ده‌گرێت.)

کتێبی پیرۆز
ئیسحاق و ڕڤقه‌ 
1
ئیبراهیم پیر بوو و چووه‌ ساڵه‌وه‌. یه‌زدانیش ئیبراهیمی له‌ هه‌موو شتێكدا به‌ره‌كه‌تدار كرد.
2
ئینجا ئیبراهیم به‌ خزمه‌تكاری گه‌وره‌ی ماڵه‌كه‌ی گوت كه‌ هه‌رچییه‌كیشی هه‌بوو به‌ ده‌ست ئه‌و بوو: «ده‌ست بخه‌ره‌ ژێر ڕانم.
3
سوێندت ده‌ده‌م به‌ یه‌زدان، خودای ئاسمان و خودای زه‌وی، كه‌ هیچ ژنێك له‌ كچانی كه‌نعانییه‌كان بۆ كوڕه‌كه‌م ناخوازیت، كه‌ خۆم نیشته‌جێی نێوانیانم.
4
به‌ڵكو ده‌چیته‌ خاكه‌كه‌م بۆ لای كه‌سوكاره‌كه‌م و له‌وێ ژنێك بۆ كوڕه‌كه‌م، بۆ ئیسحاق ده‌هێنیت.»
5
خزمه‌تكاره‌كه‌ش پێی گوت: «ئه‌ی ئه‌گه‌ر ئافره‌ته‌كه‌ نه‌یویست دوام بكه‌وێت بۆ ئه‌م زه‌وییه‌؟ ئایا كوڕه‌كه‌ت بگه‌ڕێنمه‌وه‌ ئه‌و خاكه‌ی لێوه‌ی هاتوویت؟»
6
ئیبراهیمیش پێی گوت: «ئاگاداربه‌ كوڕه‌كه‌م نه‌گه‌ڕێنێته‌وه‌ ئه‌وێ.
7
یه‌زدانی په‌روه‌ردگاری ئاسمان، ئه‌وه‌ی له‌ ماڵی باوكم و له‌ خاكی له‌دایكبوونمه‌وه‌ منی برد، ئه‌وه‌ی پێی فه‌رمووم و ئه‌وه‌ی سوێندی بۆ خواردم و فه‌رمووی: ”ئه‌م زه‌وییه‌ به‌ نه‌وه‌ی تۆ ده‌به‌خشم.“ ئه‌و فریشته‌ی خۆی له‌پێشته‌وه‌ ده‌نێرێت و له‌وێ ژنێك بۆ كوڕه‌كه‌م ده‌هێنیت.
8
خۆ ئه‌گه‌ر ئافره‌ته‌كه‌ش نه‌یویست له‌گه‌ڵت بێته‌وه‌، ئه‌وا گه‌ردنت ئازاد ده‌بێت له‌م سوێنده‌ی من. ته‌نها نه‌كه‌یت كوڕه‌كه‌م ببه‌یته‌وه‌ ئه‌وێ.»
9
ئینجا خزمه‌تكاره‌كه‌ ده‌ستی خسته‌ ژێر ڕانی ئیبراهیمی گه‌وره‌ی و له‌سه‌ر ئه‌مه‌ سوێندی بۆ خوارد.
10
ئیتر خزمه‌تكاره‌كه‌ ده‌ وشتری له‌ وشتره‌كانی گه‌وره‌كه‌ی برد و ڕۆیشت، هه‌موو شته‌ باشه‌كانی گه‌وره‌كه‌شی به‌ ده‌ستیه‌وه‌ بوو، هه‌ستا و چوو بۆ میسۆپۆتامیا[a] بۆ شارۆچكه‌كه‌ی ناحۆر.
11
له‌ ده‌ره‌وه‌ی شارۆچكه‌كه‌، له‌لای بیرێك[b] وشتره‌كانی خست. ده‌مه‌و ئێواره‌ ئه‌و كاته‌ی كچه‌كان ده‌هاتنه‌ ده‌ره‌وه‌ بۆ ئاوكێشان.
12
ئینجا گوتی: «ئه‌ی یه‌زدان، خودای ئیبراهیمی گه‌وره‌م، ئه‌مڕۆم بۆ ئاسان بكه‌، چاكه‌ له‌گه‌ڵ ئیبراهیمی گه‌وره‌م بكه‌.
13
من وا له‌لای ئه‌م كانییه‌ ڕاوه‌ستاوم و كچانی خه‌ڵكی شارۆچكه‌كه‌ دێنه‌ ده‌ره‌وه‌ بۆ ئاوكێشان.
14
ده‌با ئه‌و كچه‌ی پێی ده‌ڵێم: ”گۆزه‌كه‌تم بۆ لار بكه‌ره‌وه‌ با ئاو بخۆمه‌وه‌،“ ئه‌ویش بڵێت: ”بخۆره‌وه‌، هه‌روه‌ها وشتره‌كانیشت ئاو ده‌ده‌م.“ با ئه‌وت هه‌ڵبژاردبێت بۆ خزمه‌تكاره‌كه‌ت، بۆ ئیسحاق. به‌مه‌ش ده‌زانم كه‌ چاكه‌ت له‌گه‌ڵ گه‌وره‌كه‌م كردووه‌.»
15
پێش ئه‌وه‌ی له‌ داواكارییه‌كه‌ی ببێته‌وه‌، ڕڤقه‌ به‌ گۆزه‌كه‌ی سه‌رشانییه‌وه‌ هاته‌ ده‌ره‌وه‌. ڕڤقه‌ كچی بتوئێلی كوڕی میلكه‌ بوو، ژنی ناحۆری برای ئیبراهیم بوو.
16
كچێكی زۆر جوان بوو، پاكیزه‌ بوو، ده‌ستی هیچ پیاوێكی به‌رنه‌كه‌وتبوو. هاته‌ خواره‌وه‌ بۆ لای كانییه‌كه‌ و گۆزه‌كه‌ی پڕكرد و سه‌ركه‌وته‌وه‌.
17
خزمه‌تكاره‌كه‌ش ڕایكرد بۆ لای و گوتی: «تۆزێك ئاوم له‌ گۆزه‌كه‌ت بده‌رێ.»
18
ئه‌ویش گوتی: «بخۆره‌وه‌ گه‌وره‌م.» ئیتر به‌ په‌له‌ گۆزه‌كه‌ی له‌سه‌ر ده‌ستی داگرت و ئاوی دایێ.
19
دوای ئه‌وه‌ی ئاوی دایێ، گوتی: «هه‌روه‌ها وشتره‌كانیشت ئاو ده‌ده‌م، هه‌تا تێر ده‌خۆنه‌وه‌.»
20
ئینجا به‌ په‌له‌ گۆزه‌كه‌ی به‌تاڵ كرده‌ ناو ئاخوڕه‌كه‌ و به‌ ڕاكردن گه‌ڕایه‌وه‌ لای بیره‌كه‌ هه‌تا ئاو هه‌ڵبكێشێته‌وه‌، ئیتر ئاوی دایه‌ هه‌موو وشتره‌كان.
21
پیاوه‌كه‌ش به‌ بێده‌نگی لێی ورد ده‌بووه‌وه‌ تاكو بزانێت ئاخۆ یه‌زدان ڕێگاكه‌ی سه‌ركه‌وتوو كردووه‌ یان نا.
22
كاتێك وشتره‌كان له‌ ئاوخواردنه‌وه‌ بوونه‌وه‌، پیاوه‌كه‌ خه‌زێمێكی زێڕی هێنا كه‌ كێشه‌كه‌ی نیو شاقل[c] بوو له‌گه‌ڵ دوو بازنی زێڕ كه‌ كێشیان ده‌ شاقل بوو.
23
ئینجا لێی پرسی: «تۆ كچی كێیت؟ ده‌توانیت پێم بڵێی ئایا له‌ ماڵی باوكت شوێن هه‌یه‌ بۆمان تێیدا بمێنینه‌وه‌؟»
24
ئه‌ویش وه‌ڵامی دایه‌وه‌: «من كچی بتوئێلی كوڕی میلكه‌ و ناحۆرم.»
25
پێشی گوت: «كا و ئالیكی زۆرمان له‌لایه‌، هه‌روه‌ها شوێنیش بۆ مانه‌وه‌.»
26
ئیتر پیاوه‌كه‌ چۆكی دادا و كڕنۆشی بۆ یه‌زدان برد،
27
ئینجا گوتی: «ستایش بۆ یه‌زدان، خودای ئیبراهیمی گه‌وره‌م كه‌ وازی له‌ خۆشه‌ویستییه‌ نه‌گۆڕه‌كه‌ی و دڵسۆزییه‌كه‌ی نه‌هێنا له‌گه‌ڵ ئیبراهیمی گه‌وره‌م، من به‌ڕێوه‌ بووم، یه‌زدان ڕێنمایی كردم بۆ ماڵی برایانی گه‌وره‌كه‌م.»
28
كچه‌ش ڕایكرد و ئه‌م شتانه‌ی به‌ ماڵی دایكی ڕاگه‌یاند.
29
ڕڤقه‌ش برایه‌كی هه‌بوو ناوی لابان بوو، لابان ڕایكرده‌ ده‌ره‌وه‌ بۆ لای پیاوه‌كه‌، بۆ لای كانییه‌كه‌.
30
هه‌ركه‌ خه‌زێم[d] و بازنه‌كانی ده‌ستی خوشكه‌كه‌ی بینی و گوێی له‌ قسه‌كانی ڕڤقه‌ی خوشكی بوو كه‌ گوتی: «پیاوه‌كه‌ ئاوا قسه‌ی له‌گه‌ڵ كردم،» هاته‌ ده‌ره‌وه‌ بۆ لای پیاوه‌كه‌، بینی وا له‌لای وشتره‌كان له‌سه‌ر كانییه‌كه‌ ڕاوه‌ستاوه‌.
31
ئینجا گوتی: «فه‌رموو، ئه‌ی ئه‌وه‌ی یه‌زدان به‌ره‌كه‌تداری كردوویت، بۆ له‌ ده‌ره‌وه‌ ڕاوه‌ستاویت؟ ئه‌وا من ماڵم ئاماده‌ كردووه‌ و شوێنیش بۆ وشتره‌كان.»
32
ئیتر پیاوه‌كه‌ هاته‌ ماڵه‌وه‌، باری وشتره‌كانی كرده‌وه‌ و كا و ئالیكی دایه‌ وشتره‌كان، ئاو بۆ شوشتنی پێی و پێی ئه‌و پیاوانه‌ی له‌گه‌ڵی بوون.
33
ئینجا نان خرایه‌ به‌رده‌می بۆ ئه‌وه‌ی بیخوات، به‌ڵام گوتی: «نان ناخۆم هه‌تا قسه‌ی خۆم نه‌كه‌م.»
لابانیش گوتی: «قسه‌ بكه‌.»
34
ئینجا گوتی: «من خزمه‌تكاری ئیبراهیمم،
35
یه‌زدانیش گه‌وره‌كه‌می زۆر به‌ره‌كه‌تدار كردووه‌، مه‌زن بووه‌، مه‌ڕ و مانگا و زێڕ و زیو و خزمه‌تكار و كه‌نیزه‌ و وشتر و گوێدرێژی داوه‌تێ.
36
سارای ژنی گه‌وره‌كه‌م له‌ ته‌مه‌نی پیری كوڕێكی بۆ گه‌وره‌م بووه‌، هه‌رچییه‌كی هه‌یه‌ داویه‌تییه‌ ئه‌و.
37
گه‌وره‌شم سوێندی دام و گوتی: ”هیچ ژنێك بۆ كوڕه‌كه‌م له‌ كچانی كه‌نعانییه‌كان نه‌خوازیت، كه‌ خۆم نیشته‌جێی خاكه‌كه‌یانم.
38
به‌ڵكو ده‌چیته‌ ماڵی باوكم بۆ لای كه‌سوكاره‌كه‌م و ژن بۆ كوڕه‌كه‌م ده‌خوازیت.“
39
«منیش به‌ گه‌وره‌مم گوت: ”ئه‌ی ئه‌گه‌ر ئافره‌ته‌كه‌ له‌گه‌ڵ من نه‌یه‌ته‌وه‌؟“
40
«ئه‌ویش پێی گوتم: ”یه‌زدان، ئه‌وه‌ی دۆستایه‌تی ده‌كه‌م، فریشته‌ی خۆیت له‌گه‌ڵ ده‌نێرێت و ڕێگاكه‌ت سه‌ركه‌وتوو ده‌كات، له‌ كه‌سوكاره‌كه‌م و له‌ ماڵی باوكم ژنێك بۆ كوڕه‌كه‌م ده‌خوازیت.
41
ئاوا سوێنده‌كه‌م به‌تاڵ ده‌بێت، كاتێك بچیته‌ لای كه‌سوكاره‌كه‌م، ئه‌گه‌ر نه‌تده‌نێ ئه‌وا گه‌ردنت ئازاد ده‌بێت له‌ سوێنده‌كه‌م.“
42
«جا ئه‌مڕۆ كه‌ هاتمه‌ لای كانییه‌كه‌، گوتم: ”ئه‌ی یه‌زدان، خودای ئیبراهیمی گه‌وره‌م، ئه‌گه‌ر ڕێگاكه‌م سه‌ركه‌وتوو ده‌كه‌یت كه‌ له‌سه‌ری ده‌ڕۆم،
43
ئه‌وه‌تا من له‌سه‌ر ئه‌م كانیاوه‌ ڕاوه‌ستاوم، ده‌با ئه‌و كچه‌ی كه‌ دێته‌ ده‌ره‌وه‌ بۆ ئاوكێشان و پێی ده‌ڵێم: ’تۆزێك ئاوم له‌ گۆزه‌كه‌ت بده‌رێ.‘
44
ئه‌ویش پێم ده‌ڵێت: ’تۆ بخۆره‌وه‌، هه‌روه‌ها ئاو بۆ وشتره‌كانیشت ده‌كێشمه‌وه‌.‘ ئه‌وه‌ ئه‌و ژنه‌ بێت كه‌ یه‌زدان بۆ كوڕی گه‌وره‌كه‌می هه‌ڵبژاردووه‌.“
45
«ئه‌وه‌ بوو هێشتا قسه‌كه‌م له‌ دڵی خۆمدا ته‌واو نه‌كردبوو كه‌ ڕڤقه‌ هاته‌ ده‌رێ و گۆزه‌كه‌ی له‌سه‌ر شانی بوو. ئیتر هاته‌ خوارێ بۆ لای كانییه‌كه‌ و گۆزه‌كه‌ی پڕكرد. منیش پێم گوت: ”ئاوم بده‌رێ.“
46
«ئه‌ویش به‌ په‌له‌ گۆزه‌كه‌ی سه‌ر شانی خۆی داگرت و گوتی: ”تۆ بخۆره‌وه‌، هه‌روه‌ها وشتره‌كانیشت ئاو ده‌ده‌م.“ منیش خواردمه‌وه‌، هه‌روه‌ها وشتره‌كانیشی ئاو دا.
47
«پرسیارم لێكرد و گوتم: ”تۆ كچی كێیت؟“
«ئه‌ویش گوتی: ”كچی بتوئێلی كوڕی ناحۆرم، ئه‌وه‌ی له‌ میلكه‌یه‌.“
«خه‌زێمه‌كه‌م له‌ لووتی كرد و بازنه‌كانیشم له‌ ده‌ستی كرد.
48
منیش چۆكم دادا و كڕنۆشم بۆ یه‌زدان برد. ستایشی یه‌زدانم كرد، خودای ئیبراهیمی گه‌وره‌م، كه‌ ڕێنمایی كردم بۆ سه‌ر ڕێگای ڕاست بۆ ئه‌وه‌ی كچه‌زای براكه‌ی گه‌وره‌كه‌م بۆ كوڕه‌كه‌ی بهێنم.
49
ئێستاش ئه‌گه‌ر چاكه‌ و وه‌فاداری له‌گه‌ڵ گه‌وره‌كه‌م ده‌كه‌ن، ئه‌وا پێم ڕابگه‌یه‌نن، خۆ ئه‌گه‌ر نا، ئه‌وا پێم ڕابگه‌یه‌نن، هه‌تا ڕوو له‌ ڕاست یان له‌ چه‌پ بكه‌م.»
50
لابان و بتوئێل وه‌ڵامیان دایه‌وه‌: «ئه‌م كاره‌ له‌ یه‌زدانه‌وه‌یه‌، ناتوانین نه‌ به‌ خراپ و نه‌ به‌ چاك هیچت پێ بڵێین.
51
ڕڤقه‌ وا له‌به‌رده‌مته‌، بیبه‌ و بڕۆ، با ببێته‌ ژنی كوڕی گه‌وره‌كه‌ت، هه‌روه‌ك یه‌زدان فه‌رمووی.»
52
ئیتر كه‌ خزمه‌تكاره‌كه‌ی ئیبراهیم گوێی له‌ قسه‌كانیان بوو، كڕنۆشی بۆ یه‌زدان برد.
53
ئینجا خزمه‌تكاره‌كه‌ قاپی زیو و قاپی زێڕ و جلوبه‌رگی ده‌رهێنا و پێشكه‌شی ڕڤقه‌ی كرد، هه‌روه‌ها دیاری گرانبه‌های دا به‌ براكه‌ی و دایكی.
54
ئیتر خۆی و پیاوه‌كانی كه‌ له‌گه‌ڵی بوون خواردیان و خواردیانه‌وه‌ و له‌وێ مانه‌وه‌.
به‌یانی له‌ خه‌و هه‌ستان و گوتی: «بمنێرنه‌وه‌ بۆ لای گه‌وره‌كه‌م.»
55
به‌ڵام براكه‌ی و دایكی گوتیان: «با كچه‌كه‌ چه‌ند ڕۆژێك له‌لامان بمێنێته‌وه‌، به‌ لایه‌نی كه‌مه‌وه‌ ده‌ ڕۆژ، پاشان بكه‌وێته‌ ڕێ.»
56
ئه‌ویش پێی گوتن: «دوام مه‌خه‌ن كه‌ یه‌زدان ڕێگای بۆ سه‌ركه‌وتوو كردووم. بمنێرنه‌وه‌ و ده‌چمه‌وه‌ لای گه‌وره‌كه‌م.»
57
ئه‌وانیش گوتیان: «كچه‌كه‌ بانگ ده‌كه‌ین و پرسیاری لێ ده‌كه‌ین.»
58
ئیتر ڕڤقه‌یان بانگكرد و لێیان پرسی: «له‌گه‌ڵ ئه‌م پیاوه‌ ده‌ڕۆیت؟»
ئه‌ویش گوتی: «ده‌ڕۆم.»
59
ئیتر ڕڤقه‌ی خوشكیان و دایه‌نه‌كه‌ی و خزمه‌تكاره‌كه‌ی ئیبراهیم و پیاوه‌كانییان به‌ڕێكرد.
60
داوای به‌ره‌كه‌تیان بۆ ڕڤقه‌ش كرد و پێیان گوت:
«خوشكمان،
پتر بن هه‌زار له‌سه‌ر هه‌زار،
با نه‌وه‌كانیشت
ببنه‌ میراتگری ده‌روازه‌ی ناحه‌زانیان.»
61
ئینجا ڕڤقه‌ و كه‌نیزه‌كانی هه‌ستان و سواری وشتره‌كان بوون و دوای پیاوه‌كه‌ كه‌وتن. ئیتر خزمه‌تكاره‌كه‌ ڕڤقه‌ی برد و ڕۆیشت.
62
ئیسحاق كه‌ له‌ خاكی نه‌قه‌ب نیشته‌جێ بوو، له‌ ڕێگای بیری له‌حه‌ی ڕۆئییه‌وه‌ هاتبووه‌وه‌.
63
ئیسحاق ده‌مه‌و ئێواره‌ چووه‌ ده‌ره‌وه‌ بۆ ناو كێڵگه‌كه‌ و نوقومی بیركردنه‌وه‌ بوو، كه‌ چاوی هه‌ڵبڕی، بینی وا هه‌ندێك وشتر به‌ره‌و ڕووی دێن.
64
ڕڤقه‌ش چاوی هه‌ڵبڕی و ئیسحاقی بینی. ئیتر له‌ وشتره‌كه‌ دابه‌زی.
65
به‌ خزمه‌تكاره‌كه‌ی گوت: «ئه‌م پیاوه‌ كێیه‌ وا له‌ كێڵگه‌كه‌دا بۆ لامان دێت؟»
خزمه‌تكاره‌كه‌ش گوتی: «ئه‌وه‌ گه‌وره‌كه‌مه‌.» ئه‌ویش به‌ ڕووپۆشه‌كه‌ی خۆی داپۆشی.
66
ئیتر خزمه‌تكاره‌كه‌ هه‌رچی كردبوو بۆ ئیسحاقی گێڕایه‌وه‌.
67
ئیسحاقیش ڕڤقه‌ی برده‌ ناو چادره‌كه‌ی سارای دایكی، هێنای و بوو به‌ ژنی و خۆشی ویست. ئه‌مه‌ش بووه‌ دڵنه‌وایی ئیسحاق له‌دوای مردنی دایكی.
  1. a. 24‏:10 میسۆپۆتامیا: عیبری (ئارامی دوو ڕووبار) به‌ واتای وڵاتی ئارام كه‌ ده‌كه‌وێته‌ نێوان دجله‌ و فورات.
  2. b. 24‏:11 له‌به‌ر ئه‌وه‌ی ئاوی كانییه‌كه‌ نه‌ما پێویست بوو كه‌ بیرێك لێ بده‌ن بۆ ئه‌وه‌ی بگه‌نه‌ ئاوه‌كه‌.
  3. c. 24‏:22 نیو شاقل: نزیكه‌ی مسقالێك یان 5,5 گرام.
  4. d. 24‏:30 لووته‌وانه‌.