عیسا فەرمووی:
ئاسمان و زەوی بەسەر دەچن ، بەڵام وشەکانم ھەرگیز بەسەرناچن .

عیسا وه‌ڵامیدایه‌وه‌: (....، بۆ ئه‌مه‌ له‌دایكبووم و بۆ ئه‌مه‌ش هاتوومه‌ته‌ جیهان،
تاكو شایه‌تی بۆ راستی بده‌م. هه‌ركه‌سێك له‌ راستییه‌وه‌ بێت گوێ له‌ ده‌نگم ده‌گرێت.)

کتێبی پیرۆز
نموونه‌ی جوتیارێك 
1
هه‌ر له‌و ڕۆژه‌دا عیسا له‌ ماڵ هاته‌ ده‌ره‌وه‌ و له‌ كه‌ناری ده‌ریاچه‌ی جه‌لیل دانیشت.
2
خه‌ڵكێكی ئێجگار زۆر لێی كۆبووه‌وه‌، هه‌تا وای لێهات چووه‌ ناو به‌له‌مێك دانیشت، هه‌موو خه‌ڵكه‌كه‌ش له‌ كه‌ناره‌كه‌ ڕاوه‌ستان.
3
به‌ نموونه‌ باسی زۆر شتی بۆ كردن و فه‌رمووی: «جوتیارێك چووه‌ ده‌ره‌وه‌ تۆو بكات.
4
كه‌ تۆوی ده‌وه‌شاند، هه‌ندێكی كه‌وتنه‌ سه‌ر ڕێگا، باڵنده‌ش هاتن و خواردیانن.
5
هه‌ندێكیش كه‌وتنه‌ سه‌ر زه‌وییه‌كی به‌رده‌ڵان كه‌ خۆڵی كه‌م بوو، خێرا سه‌ریان ده‌ركرد، چونكه‌ زه‌وییه‌كه‌ی قووڵ نه‌بوو.
6
به‌ڵام كه‌ ڕۆژ هه‌ڵهات سووتان و وشك بوون، چونكه‌ ڕه‌گیان نه‌بوو.
7
هه‌ندێكیشیان كه‌وتنه‌ نێو دڕكان، دڕكه‌كان گه‌وره‌ بوون و خنكاندیانن.
8
به‌ڵام هه‌ندێكیان كه‌وتنه‌ سه‌ر زه‌وییه‌كی باش و به‌رهه‌میان دا، هه‌ندێك یه‌ك به‌ سه‌د و هه‌ندێك یه‌ك به‌ شه‌ست و هه‌ندێكیش یه‌ك به‌ سی.
9
ئه‌وه‌ی گوێی هه‌یه‌، با ببیستێت!»
بۆچی عیسا به‌ نموونه‌ ده‌دوێت؟ 
10
قوتابییه‌كان هاتن و لێیان پرسی: «بۆچی به‌ نموونه‌ قسه‌یان بۆ ده‌كه‌یت؟»
11
وه‌ڵامی دانه‌وه‌: «له‌به‌ر ئه‌وه‌ی به‌ ئێوه‌ دراوه‌ نهێنی شانشینی ئاسمان بزانن، به‌ڵام به‌وان نه‌دراوه‌،
12
چونكه‌ ئه‌وه‌ی هه‌یه‌تی، پێی ده‌درێت و لێی ده‌ڕژێ، به‌ڵام ئه‌وه‌ی نییه‌تی، ته‌نانه‌ت ئه‌وه‌ی هه‌شیه‌تی لێی ده‌سه‌نرێته‌وه‌.
13
له‌به‌ر ئه‌وه‌ به‌ نموونه‌ قسه‌یان بۆ ده‌كه‌م:
«چونكه‌ سه‌یر ده‌كه‌ن، به‌ڵام نابینن،
گوێ ده‌گرن، به‌ڵام نابیستن و تێناگه‌ن.
14
پێشبینییه‌كه‌ی ئیشایا له‌واندا هاته‌ دی، كه‌ ده‌فه‌رموێ:
{ئێوه‌ هه‌میشه‌ ده‌بیستن به‌ڵام هه‌رگیز تێناگه‌ن،
ئێوه‌ هه‌میشه‌ سه‌یر ده‌كه‌ن به‌ڵام هه‌رگیز نابینن.
15
چونكه‌ دڵی ئه‌م گه‌له‌ ڕه‌ق بووه‌ و
گوێیان قورس بووه‌،
چاویان نوقاندووه‌،
نه‌وه‌ك به‌ چاویان ببینن و
به‌ گوێیان ببیستن،
به‌ دڵیان تێبگه‌ن و بگه‌ڕێنه‌وه‌،
منیش چاكیان بكه‌مه‌وه‌.}[a]
16
به‌ڵام ئێوه‌، خۆزگه‌ ده‌خوازرێت به‌ چاوتان، چونكه‌ ده‌بینن، به‌ گوێتان، چونكه‌ ده‌بیستن.
17
ڕاستیتان پێ ده‌ڵێم: زۆر پێغه‌مبه‌ر و پیاوچاك به‌ ئاواته‌وه‌ بوون ئه‌وه‌ ببینن كه‌ ئێوه‌ ده‌یبینن به‌ڵام نه‌یانبینی، ئه‌وه‌ش ببیستن كه‌ ئێوه‌ ده‌یبیستن، به‌ڵام نه‌یانبیست.
ڕوونكردنه‌وه‌ی نموونه‌كه‌ 
18
«كه‌واته‌ گوێ له‌ واتای نموونه‌ی جوتیاره‌كه‌ بگرن:
19
هه‌ركه‌سێك په‌یامی شانشین ببیستێت و تێینه‌گات، شه‌یتان[b] دێت و ئه‌وه‌ی له‌ دڵیدا تۆوكراوه‌ ده‌یڕفێنێت. ئه‌مانه‌ ئه‌و تۆوانه‌ن كه‌ كه‌وتنه‌ سه‌ر ڕێگاكه‌.
20
ئه‌وانه‌ی كه‌وتنه‌ سه‌ر به‌رده‌ڵانه‌كه‌، ئه‌و كه‌سانه‌ن كه‌ په‌یامه‌كه‌ ده‌بیستن و به‌ خۆشییه‌وه‌ وه‌ریده‌گرن.
21
به‌ڵام ڕه‌گ داناكوتن و كاتین، كاتێك له‌به‌ر په‌یامه‌كه‌ تووشی ته‌نگانه‌ و چه‌وسانه‌وه‌ ده‌بن، یه‌كسه‌ر ده‌كه‌ون.
22
ئه‌وانه‌ش كه‌ كه‌وتنه‌ نێو دڕكه‌كان، ئه‌و كه‌سانه‌ن كه‌ په‌یامه‌كه‌ ده‌بیستن، به‌ڵام خه‌می ژیان و فریوخواردنی ده‌وڵه‌مه‌ندی په‌یامه‌كه‌ ده‌خنكێنن، ئیتر بێ به‌رهه‌م ده‌بن.
23
به‌ڵام ئه‌وانه‌ی كه‌وتنه‌ سه‌ر زه‌وییه‌ باشه‌كه‌، ئه‌و كه‌سانه‌ن كه‌ په‌یامه‌كه‌ ده‌بیستن و لێی تێده‌گه‌ن. یه‌ك به‌ سه‌د و یه‌ك به‌ شه‌ست و یه‌ك به‌ سی، به‌رهه‌م ده‌ده‌ن.»
نموونه‌ی گه‌نم و زیزان 
24
نموونه‌یه‌كی دیكه‌ی بۆ هێنانه‌وه‌: «شانشینی ئاسمان له‌ مرۆڤێك ده‌چێت، تۆوی چاك له‌ كێڵگه‌كه‌ی بچێنێت.
25
به‌ڵام كاتێك خه‌ڵك نوستبوون، دوژمنه‌كه‌ی هات و له‌ناو گه‌نمه‌كه‌دا زیزانی چاند و ڕۆیشت.
26
كاتێك گه‌نمه‌كه‌ ڕوا و گوڵی ده‌ركرد، زیزانه‌كه‌ش ده‌ركه‌وت.
27
«كۆیله‌ی خاوه‌ن ماڵ هاتن و پێیان گوت: ”گه‌وره‌م، ئایا له‌ كێڵگه‌كه‌تدا تۆوی چاكت تۆو نه‌كرد؟ ئیتر ئه‌م زیزانه‌ له‌كوێوه‌ هات؟“
28
«ئه‌ویش وه‌ڵامی دانه‌وه‌: ”دوژمن ئه‌مه‌ی كردووه‌.“ كۆیله‌كانیش پێیان گوت: ”ده‌ته‌وێ بچین زیزانه‌كان بژار بكه‌ین؟“»
29
گوتی: «”نه‌خێر، نه‌وه‌ك له‌گه‌ڵ بژاركردنی زیزان، گه‌نمیش هه‌ڵبكێشن.
30
هه‌تا كاتی دروێنه‌ لێگه‌ڕێن با به‌یه‌كه‌وه‌ پێبگه‌ن، جا له‌ كاتی دروێنه‌دا به‌ سه‌پانه‌كان ده‌ڵێم، یه‌كه‌م جار زیزانه‌كه‌ بژار بكه‌ن و بیانكه‌نه‌ مه‌ڵۆ[c] بۆ ئه‌وه‌ی بسووتێنرێن، به‌ڵام گه‌نمه‌كه‌ له‌ ئه‌مباره‌كه‌م كۆبكه‌نه‌وه‌.“»
نموونه‌ی ده‌نكه‌ خه‌رده‌ل 
31
نموونه‌یه‌كی دیكه‌ی بۆ هێنانه‌وه‌: «شانشینی ئاسمان وه‌ك ده‌نكه‌ خه‌رده‌ل[d] وایه‌، كه‌ یه‌كێك بیهێنێت و له‌ كێڵگه‌كه‌یدا بیچێنێ،
32
كه‌ بچووكترین تۆوه‌، به‌ڵام كاتێك گه‌شه‌ ده‌كات، گه‌وره‌ترین ڕووه‌كه‌ و ده‌بێته‌ دره‌خت، ته‌نانه‌ت باڵنده‌ی ئاسمانیش دێن و له‌سه‌ر لقه‌كانیدا هێلانه‌ ده‌كه‌ن.»
نموونه‌ی هه‌ویرترش 
33
نموونه‌یه‌كی دیكه‌ی بۆ هێنانه‌وه‌: «شانشینی ئاسمان له‌ هه‌ویرترشێك[e] ده‌چێت، ئافره‌تێك هێنای و كردییه‌ ناو سێ پێوانه‌[f] ئارده‌وه‌، هه‌تا هه‌مووی هه‌ڵهات.»
34
عیسا هه‌موو ئه‌مانه‌ی به‌ نموونه‌ بۆ خه‌ڵكه‌كه‌ باسكرد، به‌بێ نموونه‌ قسه‌ی بۆ نه‌ده‌كردن،
35
تاكو ئه‌وه‌ی خودا له‌ ڕێگه‌ی پێغه‌مبه‌ره‌كه‌وه‌ فه‌رموویه‌تی بێته‌ دی:
{به‌ نموونه‌ ده‌مم ده‌كه‌مه‌وه‌،
ئه‌وه‌ی له‌ دامه‌زراندنی جیهانه‌وه‌ شاراوه‌یه‌ ده‌ریده‌بڕم.}[g]
ڕوونكردنه‌وه‌ی نموونه‌ی زیزان 
36
ئینجا خه‌ڵكه‌كه‌ی به‌ڕێكرد و گه‌ڕایه‌وه‌ بۆ ماڵ. قوتابییه‌كانی هاتنه‌ لای و گوتیان: «نموونه‌ی زیزانی ناو كێڵگه‌كه‌مان بۆ لێكبده‌وه‌.»
37
وه‌ڵامی دایه‌وه‌: «ئه‌وه‌ی تۆوه‌ چاكه‌كه‌ی چاند، كوڕی مرۆڤه‌.
38
كێڵگه‌كه‌ش جیهانه‌، تۆوه‌ چاكه‌كه‌ش ڕۆڵه‌كانی شانشینن، زیزانه‌كه‌ش ڕۆڵه‌كانی شه‌یتانن،
39
دوژمنه‌كه‌ش كه‌ تۆوی كردن ئیبلیسه‌، دروێنه‌كه‌ش كۆتایی زه‌مانه‌[h] ، سه‌پانه‌كانیش فریشته‌كانن.
40
«هه‌روه‌ك چۆن زیزانه‌كه‌ بژاركرا و به‌ ئاگر سووتێنرا، له‌ كۆتایی زه‌مانیشدا وا ده‌بێت.
41
كوڕی مرۆڤ فریشته‌كانی ده‌نێرێت، هه‌موو كۆسپ و سه‌رپێچیكاران له‌ شانشینییه‌كه‌ی كۆده‌كه‌نه‌وه‌ و
42
فڕێیان ده‌ده‌نه‌ ناو كووره‌ی ئاگره‌وه‌، جا له‌وێ ده‌گریێن و جیڕه‌ی ددانیان دێت.
43
ئه‌وسا ڕاستودروستان له‌ شانشینی باوكیاندا وه‌ك ڕۆژ ده‌دره‌وشێنه‌وه‌. ئه‌وه‌ی گوێی هه‌یه‌، با ببیستێت!
نموونه‌ی گه‌نجینه‌ و مرواری 
44
«شانشینی ئاسمان له‌ گه‌نجینه‌یه‌ك ده‌چێت له‌ كێڵگه‌یه‌كدا شاردرابێته‌وه‌. یه‌كێك دۆزییه‌وه‌ و شاردییه‌وه‌، له‌ خۆشیان ده‌چێت و هه‌رچی هه‌یه‌ ده‌یفرۆشێت و ئه‌و كێڵگه‌یه‌ی پێ ده‌كڕێت.
45
«هه‌روه‌ها شانشینی ئاسمان له‌ بازرگانێك ده‌چێت به‌ شوێن مرواری نایابدا ده‌گه‌ڕا.
46
كاتێك مروارییه‌كی گرانبه‌های بینی، چوو هه‌رچیی هه‌بوو فرۆشتی و مروارییه‌كه‌ی كڕی.
نموونه‌ی تۆڕ 
47
«هه‌روه‌ها شانشینی ئاسمان له‌ تۆڕێك ده‌چێت فڕێدرابێته‌ ده‌ریاچه‌وه‌، له‌ هه‌موو جۆره‌كانی ماسی كۆده‌كاته‌وه‌.
48
كاتێك تۆڕه‌كه‌ پڕ بوو، ماسیگره‌كان ڕایانكێشایه‌ كه‌نار، باشه‌كانیان له‌ سه‌به‌ته‌دا كۆكرده‌وه‌ و خراپه‌كانیشیان فڕێدا.
49
كۆتایی زه‌مانیش ئاوا ده‌بێت: فریشته‌كان دێن و به‌دكاران له‌ناو ڕاستودروستاندا ده‌رده‌هێنن و
50
فڕێیان ده‌ده‌نه‌ ناو كووره‌ی ئاگره‌وه‌. جا له‌وێ ده‌گریێن و جیڕه‌ی ددانیان دێت.»
51
عیسا لێی پرسین: «ئایا هه‌موو ئه‌مانه‌ تێگه‌یشتن؟»
وه‌ڵامیان دایه‌وه‌: «به‌ڵێ.»
52
جا پێی فه‌رموون: «له‌به‌ر ئه‌وه‌ هه‌ر مامۆستایه‌كی ته‌ورات كه‌ ده‌بێت به‌ قوتابی له‌ شانشینی ئاسمان، له‌ خاوه‌ن ماڵێك ده‌چێت له‌ گه‌نجینه‌كه‌یدا نوێ و كۆن ده‌ربهێنێت.»
ڕه‌تكردنه‌وه‌ی عیسا 
53
كاتێك عیسا ئه‌م نموونانه‌ی ته‌واو كرد له‌وێ ڕۆیشت.
54
هاته‌وه‌ شاره‌كه‌ی خۆی، له‌ كه‌نیشته‌كه‌یان فێری كردن، هه‌تا ئه‌وه‌ی سه‌رسام بوون و گوتیان: «ئه‌مه‌ ئه‌م دانایی و په‌رجووانه‌ی له‌كوێ بوو؟
55
ئه‌مه‌ كوڕی دارتاشه‌كه‌ نییه‌؟ ئه‌ی دایكی ناوی مریه‌م نییه‌؟ یاقوب و یوسف و شیمۆن و یه‌هوزا برای نین؟
56
ئه‌وه‌ نییه‌ خوشكه‌كانی هه‌موویان له‌لامانن؟ ئه‌ی ئه‌مه‌ هه‌موو ئه‌مانه‌ی له‌كوێ بوو؟»
57
جا ڕه‌تیان كرده‌وه‌.
به‌ڵام عیسا پێی فه‌رموون: «پێغه‌مبه‌ر بێ ڕێز نییه‌، ته‌نها له‌ شار و ماڵی خۆی نه‌بێت.»
58
له‌وێدا په‌رجووی زۆری نه‌كرد، له‌به‌ر بێباوه‌ڕییان.
  1. a. 13‏:15 \+xt ئیشایا 6‏:9‏-10‏\+xt*‏
  2. b. 13‏:19 یۆنانی: خراپه‌كاره‌كه‌.
  3. c. 13‏:30 مه‌ڵۆ: ده‌سكه‌ زیزان (زیوان) و ده‌غڵ.
  4. d. 13‏:31 ڕووه‌كێكه‌ له‌ وڵاتی فه‌له‌ستین ده‌ڕوێت، به‌رزییه‌كه‌ی له‌ ماوه‌ی ساڵێك له‌ ڕواندنی ده‌گاته‌ نزیكه‌ی 3 بۆ 4 مه‌تر.
  5. e. 13‏:33 هه‌ویرترش: هه‌وێن، خومره‌.
  6. f. 13‏:33 یۆنانی: سێ \+tl ساتا\+tl*، واته‌ 22 لیتر.
  7. g. 13‏:35 \+xt زه‌بووره‌كان 78‏:2‏\+xt*‏
  8. h. 13‏:39 مه‌به‌ست هاتنه‌وه‌ی مه‌سیحه‌ كاتێك له‌سه‌ر زه‌وی حوكم ده‌كات.